XML Nedir?
XML (Extensible Markup Language), yapılandırılmış veriyi tanımlamak, saklamak ve taşımak için kullanılan metin tabanlı bir işaretleme dilidir. .xml uzantılı dosyalar hem insanlar hem makineler tarafından okunabilir ve platformdan bağımsızdır. Etiketler (tags) ve hiyerarşik yapı sayesinde veriler kendi kendini tanımlar; bu da entegrasyon, arşivleme ve veri paylaşımını kolaylaştırır.
Öne Çıkan Özellikler
- İnsan okunabilir ve Unicode desteğiyle çok dillidir.
- Esnek ve genişletilebilir etiket yapısı sunar.
- Doğrulanabilir: DTD veya XSD şemalarıyla yapı ve veri türleri kontrol edilebilir.
- Ad alanları (Namespaces) ile çakışmalar önlenir.
- Dönüştürülebilir: XSLT ile farklı formatlara kolayca dönüştürülür.
Kullanım Alanları
- Veri değişimi: Uygulamalar arası güvenilir veri aktarımı.
- Yapılandırma dosyaları: Uygulama ve sunucu ayarları.
- Web servisleri: SOAP mesajları, WSDL tanımları.
- İçerik sendikasyonu: RSS ve Atom beslemeleri.
- Ofis ve iş uygulamaları: Excel, Word gibi araçların XML tabanlı biçimleri.
Hangi Platformlarda Desteklenir?
XML, Windows, macOS, Linux, Android ve iOS dahil tüm ana platformlarda desteklenir. Modern tarayıcılar XML'i görüntüleyebilir; çok sayıda programlama dili yerleşik XML ayrıştırıcıları sunar.
XML Nasıl Açılır?
- Metin düzenleyiciler: Visual Studio Code, Notepad++, Sublime Text gibi editörlerle doğrudan açıp düzenleyebilirsiniz.
- Tarayıcılar: Chrome, Firefox ve Edge XML'i biçimlendirilmiş şekilde gösterir.
- Uzman araçlar: Oxygen XML Editor şema doğrulama, XSLT/XQuery ve schema-aware düzenleme sağlar.
Dönüştürme ve Doğrulama
- JSON/CSV: Çevrimiçi dönüştürücüler, Excel içe aktarma veya programlama kütüphaneleri (ör. Python, Java) ile XML'i JSON ya da CSV'ye aktarın.
- XSLT: XML'i HTML, metin veya başka XML yapısına dönüştürmek için XSLT şablonları kullanın.
- Şema doğrulama: XSD/DTD ile veri tipleri ve zorunlu alanlar için kuralları uygulayın.
Güvenlik ve En İyi Uygulamalar
- Güvenilmeyen kaynaklardan gelen XML'i açarken XXE ve entity genişleme risklerine karşı güvenli ayrıştırıcı kullanın.
- Gerekmiyorsa harici varlıkları (external entities) devre dışı bırakın; dosya boyutu ve derinlik sınırları uygulayın.
- Tutarlı veri alışverişi için namespaces ve XSD ile sözleşme (contract) belirleyin.
Özetle XML, standartlaşmış, taşınabilir ve dönüştürülebilir yapısıyla entegrasyon ve veri modelleme ihtiyaçlarında güçlü bir çözümdür.
Sık Sorulan Sorular
XML, veri yapısını etiketlerle tanımlayan metin tabanlı bir formattır. .xml dosyaları platformdan bağımsızdır ve çok sayıda uygulama ve servis tarafından okunabilir.
Metin düzenleyiciler veya tarayıcılarla açabilirsiniz. Gelişmiş şema doğrulama ve dönüştürme için Oxygen XML Editor gibi uzman araçlar tercih edilebilir.
Çevrimiçi dönüştürücüler, Excel içe aktarma, komut satırı araçları ve programlama kütüphaneleriyle dönüştürebilirsiniz. XSLT ile farklı yapılara da kolayca aktarım yapabilirsiniz.
Güvenilmez kaynaklarda XXE ve entity genişleme riskleri bulunur. Güvenli ayrıştırıcı kullanın, harici varlıkları kapatın ve dosya boyutu ile derinliği sınırlayın.
Visual Studio Code, Notepad++, Sublime Text ve Oxygen XML Editor popülerdir. Ayrıca Excel gibi ofis araçları belirli XML türlerini içe aktarabilir.